OKULDA KRİZ YÖNETİMİ VE OKUL GÜVENLİĞİ 

EKYS Yönetici seçme sınavında 4 soru sorulmaktadır. Bunun dışında her yöneticinin bilmesi gereken önemli notlardır.

Okullarda etkili bir eğitim ortamının sağlanması için öğretmen ve öğrencilerin her şeyden önce kendilerini huzurlu ve güvenli hissetmeleri gerekmektedir. Okullardaki huzurlu ortamın temel belirleyicisi ise güvenliktir. Bireylerin kendilerini güvende hissetmedikleri bir ortamda etkili eğitim-öğretimden söz edilemez. İnsan yaşamında fizyolojik ve psikolojik açıdan önemli bir yeri olan güvenlik kavramı, Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinde de temel fizyolojik ihtiyaçlardan sonra ikinci sırada yer alır. Bu nedenle güvenlik ihtiyacı karşılanmadığında, öğrenmenin gerçekleşmesi beklenemez


Bir toplumun en değerli varlıkları olan çocuklarının en çok zaman geçirdikleri yer olan okullarda kriz durumlarına hazırlık çalışmalarının ve buna bağlı güvenlik önlemlerinin geliştirilmesi ve yeterli önem ve özenin gösterilmesi gereklidir.
Eğitim kurumları söz konusu olduğunda pek çok etken olası bir krize yol açabilmektedir. Genel olarak bu etkenler bireylerden (öğretmen, öğrenci, idareci, veli ya da diğer okul personeli), doğal afetlerden (sel, deprem, yangın, kar yağışı vs.), ekonomik nedenlerden ve çevresel nedenlerden kaynaklanan kriz durumları olarak gruplandırılabilir.

Kriz, Kriz, önceden beklenilmeyen ve sezilmeyen, örgüt tarafından çabuk ve acele cevap verilmesi gereken, örgütün önleme ve uyum mekanizmalarını yetersiz hale getirerek, mevcut değerlerini, amaçlarını ve varsayımlarını tehdit eden gerilim durumudur. 

Kriz, Genel olarak bakıldığında kriz aniden gelişen, beklenmedik, hızlıca ilerleyen ve rastgele hazırlık yapılmasına imkân vermeden karşılaşılan ve kurum için iyi
değerlendirilirde fırsat değerlendirilmediğinde ise çöküş anlamına gelmektedir

Kriz; bir bireyin, grubun, örgütün ya da topluluğun normal işlevlerini yerine getirmesini engelleyen ve acilliği ve çözüm gerektiren, tolere edilemeyen, sıra dışı, beklenmeyen bir durum ya da ani değişiklik biçiminde tanımlanabilir. Tanımdan da anlaşılacağı üzere kriz olarak nitelendirilebilecek durumların temel özelliği ani olmaları, rutin yaşamın dengesini bozmaları ve acil olarak müdahaleyi
gerektirmeleridir.

Okullarda çok değişik kriz durumlarıyla karşılaşılabilmektedir. Bunlar arasında servis kazaları nedeniyle gerçekleşen ölümler, okulda yüksek düzeyde gerginlik yaratan kavga ve saldırılar, öğrencilerden birinin ya da yakınlarının ölümü, intihar, cinsel istismar, çevrede tepki yaratacak ya da yasal işlemlere yol açacak nitelikte öğrencilere atılması ya da baskı uygulanması, okul çevresinden kişilerin maruz kaldığı ya da faili olduğu tecavüz olayları, cinayet, rehin alma, bombalı saldırılar, veli yada öğrencilerden öğretmenlere dönük fiili saldırılar, okul ve çevresinde madde kullanımı gibi okul dışından da pek çok kişi ve kurumu ilgilendiren kriz durumları sayılabilmektedir.

Öte yandan doğal bir olay olan ve ülkemizde sıkça rastlanan kar yağışı zamanında uyarılar yapılmadığı ve önlem alınmadığı
için krize yol açabilirken (Okulun tatil olduğunu okula gelince öğrenme gibi), son derece rutin olan not ya da karne verme işlemi (Karnesindeki zayıflara ailesinin vereceği tepkiden çekindiği için intihar eden öğrenciler) de özellikle son yıllarda bir kriz durumu olarak ortaya çıkabilmektedir.

Bu nedenle kriz durumlarında kriz durumunun yaratacağı olumsuz etkilerin ivedilikle ortadan kaldırılıp , kurumun normal işleyişine dönebilmesi için her okulun Krize Müdahale Ekibinin ve Krize Müdahale Planının olması gerekir.

KRİZE MÜDAHALE PLANI
Krize müdahale planının hazırlanması süreci, planın hazırlanmasından uygulanmasına değin katılımcı bir süreç olarak ele alınmalıdır. Planlı bir okulda kriz yönetimi yüksek düzeyde gerginlik altında bulunulan zamanlarda okulun işleyişinin tıkanmasını ve kararsızlığı önemli derecede azaltır ve kontrol edilebilir dehşet verici olayların okul çapında kaosa yol açmasını önleyebilir.


1-Koordinatör (Okul Müdürü), kriz kurulunu toplantıya çağırır. Kurul krizin niteliği, alınacak tedbirler ve kimlerin hangi görevleri yapacağını gözden geçirip göreve başlar.
2-.İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü haberdar edilir.
3-Öğretmenler Krizden haberdar edilir. Kriz mesai dışı saatlerinde meydana geldi ise tüm kurul üyeleri ertesi gün mesai öncesi toplantıya çağrılır. Toplantıda krizle ilgili doğruluğu kesinleşen tüm bilgiler, alınan ve alınması gereken tedbirler, krizin atlatılmasında herkesin üzerine düşen rol ve görevler
anlatılır.
4-. Krizin içeriğine göre gerekli önlemler alınır En yakın hastane iletişime geçilerek sağlık personeli veya ambulans, gerekiyorsa 112 Karakol Okul timleri ile iletişime geçilerek güvenlik gücü sağlanır
5-Aileler haberdar edilir. Olayla ilgili doğru bilgiler, neler yapıldığı ve yapılmakta olduğu, olay karşısında gösterebilecekleri tepkiler ve gerektiğinde kim ve nerelerden yardım alabileceklerinin anlatılması.
6- Kriz kuruluna yeni bilgiler ulaştıkça, Milli Eğitim Müdürlüğü’ne, öğretmen ve velilere aktarılmalıdır.
7-Kurum bir kriz durumunda basının da ilgi odağı olacaktır. Bu nedenle Milli Eğitim Müdürlüğü’nün de onayı ile basına açıklamalar ve gerekli bilgi verilecektir.
8- Uygun bir saat belirlenerek tüm personelin katılacağı bir toplantı düzenlenerek duygularını ifade
etmelerine fırsat tanınmalı, gerekli görülen kişilere psikolojik destek verilmelidir.
9- Günün sonunda Kriz Kurulu tekrar toplanarak nelerin yapıldığını gözden geçirmeli, bundan sonra nelerin yapılması gerektiğini, bunları kimin ve nasıl yapacağını planlamalıdır.

KRİZE MÜDAHALE EKİBİ
Her Eğitim ve Öğretim Yılı başında olası krizlere müdahale edilebilmesi amacıyla Krize Müdahale Ekibi oluşturulur.

Krize Müdahale Ekibi aşağıdaki üyelerden oluşur
Koordinatör Okul Müdürü
Üye Müdür yardımcısı / yardımcıları
Üye Rehber Öğretmen
Tahliye Ekibi ( Koordinatör ) Öğretmen
Üye Öğretmen
Üye Öğretmen
Basın Sözcüsü Öğretmen
Üye Öğretmen
Üye Öğretmen
Üye Öğrenci Temsilcisi
Üye Okul Aile Birliği Başkanı
 Okulda görev yapan tüm öğretmenler ve personel Okul Krize Müdahale Ekibinin doğal üyesidir. Gerekli durumlarda kurulun vereceği tüm görevleri yapmakla yükümlüdür.
 Okul öğretmen ve öğrenci sayıları dikkate alınarak Okul Krize Müdahale Ekibi üye sayısı belirlenirken öğretmen ve öğrenci sayıları dikkate alınır.

KURUL’UN GÖREVLERİ:
Okul Müdürünün Görevleri:
 Okul Müdürü kriz kurulu koordinatörüdür. Koordinatör, kriz çıkmadan önce kriz kurulunu oluşturur.
 Kriz kurulunu göreve çağırır ve iş bölümü yapar.
 Kriz durumunda Milli Eğirim Müdürlüğünü haberdar eder.
 Kendi bölgesindeki İlçe Krize Müdahale Ekibinin işlerini kolaylaştırır ve işbirliği yapar.
 Yardım istenmesi.
 Kriz anında yararlanılacak kişi ve kurumlarla işbirliğini sağlar.
 Tüm personele eğitim çalışması düzenlenmesini sağlar. Eğitimde kriz belirtilerinin neler olduğunu, krizi önlemek için yapılabilecekler, kriz anında uyulması gerekenlerin neler olduğu
üzerinde durulur.
 Okulda olası kriz durumlarıyla ilgili tatbikatların yapılmasını sağlar.
 Kriz anında sürekli iletişim ağının kurulmasını ve bununla ilgili gerekli çalışmaların yapılmasını sağlar.
 Kriz durumuyla ilgili yeni bilgiler geldikçe bu bilgileri kurulla paylaşır.
 Kriz anında kriz kurulunun çalışacağı yeri belirler ve gerekli donanımının yapılmasını sağlar ( bilgisayar, iletişim araçları telefon, faks. v.s).


Müdür Yardımcısının Görevleri
 İletişim sorumlusudur.( öğretmenler arasındaki telefon zincirini kurar )
 Kriz durumunda yardım alınacak emniyet, sağlık kuruluşları ,itfaiye vb. kurumların iletişim bilgilerinin edinilmesi ve kurulun bilgilendirilmesi
 Okul müdürü ile koordineli çalışır.

Rehber Öğretmenin Görevleri
 Krizin etkisini azaltıcı çalışmaları planlar ve uygular.
 Krize müdahale ekibi ile koordineli çalışır..
TahliyeEkibi
Okulun tahliye planına göre oluşturulan tahliye ekibi krizin niteliğine bağlı olarak öğrencilerin tahliyesi, zor durumda olanların kurtarılması ve ilk yardım faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde
koordineli olarak görev yapar
Basın Sözcüsü
Kriz anlarında birden fazla kişinin bilgi vermesi yada hiç açıklama yapılmaması kargaşa ve yanlış yorumlara neden olacaktır. Bu nedenle seçilen basın sözcüsü krizin içeriğine göre olay hakkında
kısa net ve doğru bilgileri yorum yapmadan açıklayıcı bir şekilde kamuoyu ile paylaşır. Açıklamalarda sadece olgulara yer verilmeli, yorumdan kaçınılmalıdır. Açıklamada kriz durumundan
etkilenen kişi ya da kişilerin adı, soyadı, yaşı, sınıfı, cinsiyeti vb. ile ilgili bilgilerin kesinlikle verilmemesi gerekir.
Öğrenci Temsilcisi ve Aile Birliği Başkanı
Krize Müdahale Ekibi oluşturulurken nitelikleri uygun bir öğrenci ve Okul Aile Birliği Başkanı dahil edilir.. Bu kişiler toplantılara katılır önleyici çalışmalarda yer alır. Krizin içeriğine göre ekipte
görev yaparlar.

OKULDA KRİZ ANINDA YAPILACAKLAR
 Krize Müdahale Ekibinin toplanması:
 İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ne haber verilir
 Krizin niteliğine göre İlgili sağlık ve emniyet vb birimlerine haber verilmesi:
 Fiziksel önlemlerin alınması:.
 Gerekli hallerde ilkyardım çalışmalarının yapılması
 Öğrencilere, öğretmenlere ve velilere verilecek bilginin hazırlanması:.
 Basına yapılacak açıklamanın hazırlanması.
 Eğer basın yanlış ve çarpıtılmış bir bilgiyi yayınlarsa, düzeltme talep edin ve resmi bir açıklama gönderin
 Ekibe ulaşan yeni bilgilerin değerlendirilmesi ve İlçe Yürütme Kurulu'na iletilmesi.
 Olaydan etkilenen öğretmenlere yönelik destek çalışmasının yapılması.
 Öğrencilere, yaşanan krizin etkilerini azaltmaya yönelik çalışmalar yapılması.
 Velilere, yaşanan krizin etkilerini azaltmaya yönelik çalışmaların yapılması.
 Çalışma yapılan her günün sonunda ekibin toplanması, yapılan çalışmaların değerlendirilmesi ve daha sonra yapılacakların planlanması.
 Ekip tarafından krize müdahale sürecinde yürütülen çalışmalara ilişkin raporun yazılarak İlçe Milli Eğitim Md.'ne yollanması

BAŞARILI OKUL İÇİN ÖNCE GÜVENLİ OKUL OLMAK ŞART

Okullar, günün büyük kısmında açık kalan, aktif şekilde çalışan, güven ve huzur ortamının sağlanmasının zorunlu olduğu örgütlerdir. Bu sebeple de etkin okul yöneticileri, eğitim örgütlerindeki işleyişin tüm sorumluluğu alabilen, vizyon sahibi, etrafındaki insanların düşüncelerini önemseyen, okullara liderlik yapabilme yeteneğine sahip, değişimden korkmayan kişiler olabilmelidir. Etkin okul yöneticiliğinin en önemli bileşenlerinden birisinin de duygusal zekâ olduğu söylenebilir. Etkili yöneticiler kendi duygularını tanıyan, duygularını kontrol edebilen, kendi başına motive olabilen, başkalarının duygularını anlayan ve sosyal iletişimde başarılı olan kişilerdir.

Okullarda yaşanabilecek her türlü kriz okulun işleyişini bozabilmektedir. Bu sürecin
sağlıklı şekilde atlatılabilmesi okul yöneticilerinin kriz sinyallerini anlaması, krize
hazırlıklı olup gerekli önlemleri alması, kriz ile ilgili çözüm üretebilmesi, krizi
kontrol altında tutabilmesi, kriz sonrası öğrenme ve değerlendirme gibi kriz yönetim tutumları konusundaki tecrübesine bağlıdır.

Okulun kriz durumlarına karşı hazırlıklı olması ve okuldaki gerekli güvenlik
önlemlerinin alınmasında sorumluluk okul yöneticisine düşmektedir. Kriz yönetimini
sağlamada en üst düzeyde görevli bulunan yöneticiler, kriz zamanlarında en çok
aranan kişilerdir.

 

Okul iklimi: Öğrenci, öğretmen ve çalışanların kendilerini fiziksel, psikolojik ve sosyal açıdan özgür, barışçıl ve iyi hissettiği bir okul iklimi yaratılmalı. Öğrenci ve öğretmenlerin sevinç ve mutlulukla sınıfına girdiği, kaygı ve endişenin olmadığı ve özgürce eğitimlerini gerçekleştirdikleri bir okul yaşamı oluşturulmalı.

Risk Haritası: Okul Güvenliği standartlarına göre analizler yapılarak ’okul risk haritaları’ çıkartılmalı. Tüm güvenlik eksiklikleri giderilmeli.

Çevre ve giriş-çıkış: Okul giriş-çıkışları sürekli kontrol edilerek güvenlik önlemleri alınmalı. Yetkisiz ve suç riski olan kişilerin girişine ve okul çevresinde bulunmalarına engel olunmalı. Veliler, okul çevresindeki şüpheli durumları okul yöneticilerine bildirmeli. Okul yöneticileri kolluk birimleriyle okul yolu ve çevresindeki riskleri minimize edecek bir işbirliği mekanizması oluşturmalı.

Okul sağlığı güvenliği: Öğrenci, öğretmenlerin sağlık kriterlerine uygun koşulları taşımalarının yanı sıra okulun hijyenik koşullarının ve gıda güvenliğinin yasal gerekliliklere uygun olması sağlanmalı. Veliler zaman zaman kantinlere giderek, sağlıksız yiyecekler olup olmadığını kontrol etmeli.

Acil durum ve kriz yönetimi: Deprem, sel, su baskını gibi doğal afetlerin yanında yangın, şiddet ve terör gibi olası güvenlik risk ve tehlikelerine karşı okul paydaşlarının bilinçlendirilmesi ve tatbikatlarla desteklenmesi güvenli bir okul yaşamı için olmazsa olmazlardan.

Yasal güvenlik görevlileri: Okullarda yasal yetkileri olan sertifikalı güvenlik görevlileri bulunmalı. Çocukların güvenliği okul girişlerinde durmaktan başka vasfı olmayan kişilerle değil, özel güvenlik sistemlerine hâkim yetkin görevlilerle sağlanmalı.

Okul yöneticileri ve veliler okul yolunun güvenli olması için duyarlı olmalı. Okul çevresindeki riskli yerler, metruk binalar ve riskli kişilere yönelik önlemler alınmalı. Servisler denetlenmeli. Araçların mevzuata uygunluğu yanında sürücülerin trafik kurallarına uymaları sağlanmalı. Çocukları emanet ettiğimiz sürücülerin ve rehberlerin yasal yetkinliğe sahip olması ve kurallara uygun davranmaları sağlanmalı. Sabıkalı, eğitimsiz ve şiddet davranışı olanların çalıştırılmamasına dikkat edilmeli.

Bilinçlendirme: Öğrenci, öğretmen ve veliler uyuşturucu maddelerin zararlarına karşı bilinçlendirilmeli. Bonzai gibi ucuz ve kolay ulaşılabilir sentetik uyuşturucular yüzünden gençlerin hayatı tehdit altında. Sokaklarda, park ve bahçelerde yarı baygın dolaşan ya da yatan gençlerin varlığı, bu endişe ve korkuyu daha da çok gözler önüne seriyor. Okul odaklı önleme kapsamında, rehber öğretmenler ve kolluk gücü işbirliğiyle gerçekleştirilen önleme faaliyetleriyle gençlerin uyuşturucu maddelerden korunması hedeflenmeli. Öğrencilere, öğretmenlere ve okul yöneticilerine madde bağımlılığı ve zararlı alışkanlıklardan korunma gibi konularda bilinçlendirme çalışmaları yapılmalı. Okul çevresindeki suç riski bulunan internet kafe, büfe, oyun salonları sürekli denetlenmeli. Okullarda okul müdürünün başkanlığında ilgili birimlerin ve velilerin de yer aldığı bir güvenlik yönetimi kurularak tüm okul paydaşlarında güçlü bir güvenlik bilinci yaratılmalı. Veliler, çocuklarının evden ayrılışıyla başlayan tüm süreci okulla işbirliği yaparak incelemeli ve duyarlı olmalı.

Okulda Kriz yönetimi;


a)Krize hazırlık:

Yöneticilerin krize hazırlıklı olmaması, kriz karşısında çaresiz
kalınmasına sebep olur. Bu durumdan kurtulabilmek için okul yöneticileri, kriz
gerçekleşmeden önce okul risk analizini yapmalıdır. Tüm riskler belirlenmeli ve
krizden kimin nasıl etkilenebilecekleri ortaya çıkarılmalıdır.


b)Kriz yönetim ekibinin oluşturulması:

Kriz anında çabuk karar verebilecek, yetki sahibi bireylerden oluşmalıdır. Bu ekipteki en önemli iki görevlisi; lider ve ekip
yazmanıdır. Bu yüzden kriz yönetimi, başladıktan sonra krize nasıl müdahale
edileceği ilgili değil, krizler karşısında hep hazır olmak için yapılır.


c)Kriz yönetim ekibinin eğitimi:

Sürekli olarak, krizin durumuna göre
güncellenerek belirli zamanlarda yapılan uygulamalar ile yapılmalıdır.


d)Kriz yönetim planlarının hazırlanması:

Okulun yönetim planlamasında önemli bir parçadır. Bu plan içerisinde kriz anında nasıl hareket edileceği, kriz müdahale ekiplerinin en kısa sürede ve var olan sorunların çözümü için yapmaları gerekenler ile ilgili, velilere, okul personeline, öğrencilere ve basına bilgi vererek, krizi daha da büyütmeden rahatlamaları sağlanmalıdır.

e)Krize müdahale:

Anında krizin şeklini, alınabilecek önlemler ve takım üyelerinin
görevlerini, çabuk ve özet bir şekilde gözden geçirmek gereklidir. Bundan sonra ilgili kişilerin okula çağrılması gerekmektedir.

Krizin durumuna göre itfaiye, sağlık ekipleri, ilçe karakolunda kolluk görevlilerine haber edilip okula çağrılabilir. Kriz ile ilgili okulun bağlı bulunduğu ilçe milli eğitim müdürlüğüne ve ilçe kaymakamına bilgi verilmelidir. Krizin durumuna göre bilgilendirme yapılan makamlardan ihtiyaca göre malzemeler ve destekler, kriz yönetim ekibi ve okul yöneticileri tarafından istenir. Eğer kriz okulun açık bulunduğu saatler dışında meydana gelmişse, uygun yollarla öğretmenlere haber verilir, okul açılmadan önce toplantı yapılarak tüm açıklamalar anlatılır ve yazılı olarak verilir.

Öğretmenlerden yapılan toplantıdan
sonra öğrenciler yaşanan kriz konusuyla ilgili yazılı olarak bilgilendirilmeli ve
mutlaka doğrular anlatılmalıdır. Yapılan açıklamalar öğrencilerin gelişim
düzeylerine uygun olmalıdır. Öğrencilerin kafasının karışmasını engelleyecek net
cümleler kurulmalıdır. Küçük yaşlardaki öğrencilere açıklama yaparken oldukça
dikkatli davranmak gereklidir. Velilere her türlü iletişim aracılıyla ulaşılmalı, krizle
ilgili doğru bilgiler verilmeli ve gerekirse yardım alınabilmelidir. Son olarak krizden
etkilenen okul personeline psikolojik destek verilmeli ve bir durum değerlendirmesi
yapılmalıdır.


Okullarda yaşanabilecek krizlerde öğrenciler, veliler, toplum, yöneticiler,
öğretmenler ve diğer personel üzerinde büyük etki yaratmasını engellemek; okul
yönetiminin kriz yaşanmadan önce alacağı önlemlere bağlıdır. Okul yöneticileri;
krizleri yaşanmadan önce okullarının, yaşayabileceği, karşılaşabileceği krizleri ve bu
krizlerden okullarını ne yapılarak kurtarabileceklerini düşünmek zorundadırlar
(Bozgeyik, 2008:43). Okullarda, yöneticilerin önderliğine, bilgi, beceri ve
tecrübelerineen çok kriz dönemlerinde ve yönetiminde ihtiyaç duyulmaktadır.


“Okul yöneticileri, günlük işlerinde, muhtemel birçok sorunla uğraşmanın yanında
bir krizden diğerine koşarlar ve okullarda genellikle istikrardan çok kaos yaşanır. Bu
nedenle, okul yöneticileri, okulun günlük işlerinde sürprizlere hazır olmalıdırlar”

Okul yöneticilerinin krizi yönetiminde sahip olması gereken yeterlilikler şöyledir:
Kriz işaretlerini anlayabilmeli, kriz anına hazırlanabilmeli ve korunabilmeli, kriz
yönetiminde etkili karar verebilmeli, süreçte otoritesini kullanabilmeli, kriz yönetimi
sürecini denetim altına alabilmeli, planlayabilmeli ve örgütleyebilmeli, süreçte
iletişim ve eşgüdüm sağlayabilmeli, kriz yönetim sürecinde normal duruma geçişi
sağlayabilmeli, öğrenme ve değerlendirme süreçlerini gerçekleştirebilmelidi