PROF DR NECMEDDİN ERBAKAN’IN

TÜRKİYE’DE SANAYİLEŞME HAMLESİ

VE ERZURUM’DA FABRİKALAŞMA FAALİYETLERİ

Almanya milli sanayini kurar da Türkiye millî sanayisini kuramaz mı diyerek Almanya’yı bırakıp 1953 yılında Türkiye’ye İstanbul Teknik Üniversitesi’ndeki görevine döndü.” Bu görevi esnasında Türkiye’nin sanayileşmesinde en önemli rol oynayacak olan öğrencileri yetiştirmeye çalıştı.

necmettin erbakan ağır sanayi ile ilgili görsel sonucu

Almanya’dan büyük bir aşk, şevk, azim ve heyecanla Türkiye’ye dönen Prof Dr Necmeddin Erbakan, l Temmuz 1956 yılında 200 ortak toplayarak Konya’da Gümüş Motor Fabrikası’nı kurdu. Böylece düşlerini hayata geçirme olanağını yakaladı. Erbakan, henüz otuzlu yaşlarında mütevazi bir makina profesörü olarak Türk sanayisine katkı yapmak istemiş ve buna inanmış, Türk halkını organize ederek Türkiye’de ilk defa bir motor (Gümüş Motor / Pancar Motor) fabrikasını kurmuştur...

Motor sanayinin temelidir. İçten yanmalı motorlar bugün de sanayinin temelidir. Elektrik motorları onların ürettiği elektrikle çalışır.

 Tarımsal sulamada kullanılan 5-15 beygir gücünde motor ve pompaları üretmek üzere kurduğu bu fabrikanın açılışına birçok önemli isim katıldı. Prof Dr Erbakan’ın 1956 yılında kurduğu Gümüş Motor Fabrikası’nda 850 işçi çalışmakta idi. Yılda yüzde yüz yerli 5000 dizel motoru yapılıyordu. Erbakan 1963 yılma kadar üniversiteden izinle ayrılmış fabrikanın genel müdürlük ve idare meclisi reisliğini devam ettirmekte idi. Bu genç bilim adamı her şeye rağmen Gümüş Motor’un devam etmesini, hatta Gümüş Motor’un yerli araba üretmesini istiyordu.

Görüntünün olası içeriği: bir veya daha fazla kişi ve yiyecek

Devrin Mason bürokratları Bu fabrikaya oyun oynadılar, önce sipariş verip ürettirdikten sonra fabrikada üretilen motorları satın almadılar. Böylece borçlanan işletme zor duruma düştü. Bilinçli ortaklar olsaydı sermaye tezyidine yani artırımına gider, zararları kapatır, üretime devam ederlerdi. Tersini yaptılar, şirketin hisse senetlerini mason bürokratların yönettiği devlet kuruluşlarına sattılar, onlar da Erbakan’ın işletmedeki görevine son verdiler. Ülkenin bir hayalini suya düşürdüler.

1960 yılında, Ankara’da yapılan Sanayi kongresinde konuşan İstanbul Teknik Üniversitesi Motor Kürsüsü öğretim üyesi Prof. Dr. Necmettin Erbakan Türkiye’nin kendi otomobilini yapabileceği fikrini ortaya attı. Bunun üzerine zamanın ihtilalcileri de, Eskişehir Demiryolları CER Fabrikası’nı Erbakan’ın emrine verdiler. Buradaki Türk mühendis ve işçilerle el ele veren Erbakan, Türkiye’nin ilk ve tek “Devrim” adlı yerli otomobilini yaptı.

 necmettin erbakan ağır sanayi hamlesi ile ilgili görsel sonucu

Prof. Dr. Necmettin Erbakan'ın hükümet ortağı olduğu dönemlerde ülkemizin İktisadi bağımsızlığının kazanılması, dışa bağımlı olmaktan kurtulması, temel ihtiyaç maddelerini kendisi imal edip ve kendi Millî harp sanayini kurmak için 1973-1977 yılları arasında başlatılıp 1976’dan itibaren hızla bitirilmeye çalışılan Türkiye genelinde temeli atılan 628 Tesis, 210 fabrika ve tamamlanan 70 fabrika,  geri kalan 130 fabrikanın çoğunun kaba inşaatları ve hizmet binaları bitirildi, hatta bazılarının makinaları bile hazırlatıldı. Bu çalışmaların tamamı toplamda o günkü değeri ile 240 milyar lirayı bulan "Ağır Sanayi Hamlesidir. Prof Dr Erbakan Ağır Sanayi’yi öncelikle “Montaj değil Hakiki imalat”, “Temel Yatırım Malı Üreten Sanayi”, “Fabrika Kuran Fabrika” ve “Makine Yapan Makine” şeklinde tarif ediyor.

necmettin erbakan ağır sanayi hamlesi ile ilgili görsel sonucu

"Ağır Sanayi" ne demektir?

 Ağır sanayi aslında diğer sanayileri kuran sanayidir. Bu sebeple ancak büyük ve lider ülkeler bu sanayi kurup işletebilir ve geliştirebilirdi. Erbakan ve arkadaşlarının gayesi, ülkemizin kısa süre önce geçirdiği sosyal yıkımların tedavisi ve kalkınma bu "ağır sanayi hamlesi" ile başarılabilirdi. Ağır sanayi yeniden büyük Türkiye'nin ana adımlarından birisi idi. Ağır sanayi, yaygın, milli, güçlü süratli kalkınmanın belkemiği idi. Yani bu, hakini kalkınma demekti. Sanayi devriminin Türkiye’de süratle gerçekleştirilmesiydi. Yeni kurulmuş Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin en büyük kalkınma hamlesi idi. Borç alınmadan hem de yerli imkanlarla.

Temmuz 1975'te ise "Bu plan devresinde, hedefimiz sadece fabrikalar açmak tesisleri kurmaktan ibaret değil, fabrikaları kurabilen en ileri teknolojiyi bilen, takip eden ve daha da geliştirebilen mühendislik bürolarına, teknik Erkan-ı harbiyeye, mühendis teknisyen ve sanatkâr kadrolarına sahip olmakta ana hedefimizdir" diyerek ağır sanayi için gereken insan gücünün yetiştirilmesi için de gayret göstereceklerini ifade ediyordu.

Ekim 1976'da "Bu kurduğumuz fabrikalar montaj fabrikalar değildir. Hakiki imalat fabrikalarıdır. Fabrika kuran fabrikaları, makine yapan makine sanayini kuruyoruz", Ocak 1977'de "Büyük tarihi ağır sanayi hamlemizi, "Manevi Kalkınma" hamlesiyle beraber yürüttüğümüz için bu kalkınma hakiki kalkınmadır, sağlam kalkınmadır" ve Ekim 1977'de "Türkiye sadece kendi tesislerini kendisi kuran bir ülke olmakla iktifa etmeyecek, dış ülkelere, kardeş Müslüman ülkelere de fabrika kuran bir ülke haline gelecektir" diyerek ne kadar büyük ve ufku geniş bir düşünce ve eylem adamı olduğunu ortaya koyuyordu

İlgili resim

Ağır sanayi hamlesi niçin yapılacaktı?

    Prof. Dr. Necmettin Erbakan "Ağır Sanayi Hamlesini sırf hükümet ortağı olup iktidarın nimetlerinden faydalanmak için yapmıyordu. Hiçbir göstermelik bir yanı yoktu. Aksine sağlam bir fikri altyapı oluşturulmuş, sermayesini bu milletin kendisinden alan, dış borçlanmayı aklına dahi getirmeden planlanan müthiş bir kalkınma hamlesi idi. Erbakan, bu ağır sanayi hamlesini başlatırken, milletimizin tarihinden örnekler vererek, onu hayalcilikle itham edenlerin yüzüne adeta tokat gibi gerçekleri çarpıyor ve kendilerine gelmesini sağlıyordu.

İşte Muhterem Prof. Dr. Necmettin Erbakan'ın "Ağır Sanayi Hamlesinin fikri altyapısı: "Milletimiz tarihin en şerefli milletidir. Çağ açıp kapatmış bir milletin evlatlarıyız. Aziz milletimiz birçok imparatorluklar kurmuştur, büyük devlet adamları, kumandanlar yetiştirmiştir. Yine ilimlerin kurucusu bizim milletimizdir. Bizim milletimiz sayısız alimler yetiştirmiş, asırlar boyu ahlak ve fazilet numunesi müstesna insanlar yetiştirmiş bir millettir. Bugün de yeryüzünün en zengin kaynakları olan ülkesi üzerinde bulunuyoruz ve yine yeryüzünün en çalışkan milletiyiz. Bu fabrikalar yapılıp sanayileşme hamlesi başlatılırken temel amacın Yeniden büyük Türkiye ve Yeni bir dünyayı kurma çalışması olarak adlandırıyor.

 İlgili resim

Yüzlerce fabrikanın temelleri atıldı

      Bütün bu plan ve projeler bir araya geldiği zaman 18 çimento fabrikası, 16 gübre fabrikası, 14 şeker fabrikası, 23 Sümerbank fabrikası, 6 SEKA fabrikası, 77 büyük sanayi tesisi 63 organize sanayi bölgesi ve 250 küçük sanayi sitesi. Bütün bunlara ilaveten 7 demir çelik tevsiat ve yeni kuruluşlar, 32 ağır makine fabrikası ve MKE'nin makine sahasında yeni büyük atılımları, 4 takım tezgahı fabrikası, 10 motor sanayine ait tesis, 11 elektromekanik sanayine ait tesis, 3 araştırma merkezi, 4 elektronik sanayine ait tesis, telekomünikasyon sanayine ait 1 tesis, 1 tane de uçak olmak üzere 72 adet ağır sanayi kuruluşu sadece 5 yıl içinde yani 1982 yılına kadar başlanıp bitirilmek üzere hedefe alınmıştır. Bütün bunların hepsi 462 tane tesis için 239, 5 milyar lira, takriben 240 milyar lira. “Bugüne kadar harcadığımız paraların en hayırlı harcanma yeri olarak harcanacaktır” diyerek yaptığı çalışmanın önemini vurgulamıştır.

TÜRKİYE GENELİ YAPILAN FABRİKALAR - TOPLAM 462 TESİS VE FABRİKA

Görüntünün olası içeriği: iç mekan

 Erbakan Hoca'nın fabrikaları ile ilgili görsel sonucu

Dünya Müslümanlarını da kalkındırmak istiyordu

Erbakan sadece Türkiye'nin kalkınmasıyla ilgilenmiyor, diğer Müslüman ülkelerin de geri kalmışlığından üzüntü duyuyordu. Bunlar arasında sadece Suudi Arabistan'ın petrol gelirlerine rağmen yine de Türkiye'den daha az gelişmiş olduğunu ortaya koyuyordu. 35 büyük Müslüman ülke gelirlerinin 191 milyar dolar ettiğini, diğer küçük ülkelerin de buna eklenmesi durumunda ancak 200 milyar dolara ulaştığını, oysa sadece Fransa'nın 235 milyar dolarlık gelire sahip olduğunu üzülerek belirtiyordu.

Necmettin Erbakan'ın hazırladığı 5 yılık kalkınma planlarının tatbik edilmesi durumunda 2000 yılına gelindiğinde nüfus 82 milyon, 400 milyar dolar gelirle Almanya yakalanacak, İtalya ve Fransa ise geride bırakılacaktı. Erbakan, bu yılların çok uzun yıllar olmadığını sadece bir asrın son 25 senedi olduğunu ve Türkiye'nin bunları başarabilecek potansiyele sahip bir ülke olduğunu daha o yıllar anlatıyordu.

 

Türkiye’de İlk Faizsiz Bankayı Kurdu

Türkiye’nin ilk faizsiz bankası olan işçilerin paraları devlet kontrolünde kullanılsın diye Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası’nı(DESİYAB) kurmuştur. Devlet Sanayi ve İşçi Yatırım Bankası (DESİYAB) Anonim Şirket şeklinde ve özel hukuk hükümlerine tabi olarak 1975 yılında kurulmuştur. Bankanın gayesi özel sektör tarafından yapılacak olan ve teşvik tablolarında yer alan sanayi yatırımlarını desteklemektir. 1970’lı yılların ikinci yarısında kurulan koalisyon hükümetlerinde Ekonomik Kurul Başkanlığı ve Başbakan Yardımcılığı yapan Necmettin Erbakan’ın önem verdiği bankanın ana fonksiyonu Türkiye’yi kısa bir süre içinde sanayileşmiş ülkeler arasına katmayı öngören “Ağır Sanayi Hamlesi”nin finansmanını sağlamaktır. Bankanın amaçları arasında bölgesel ekonomik dengesizliği gidermek üzere her ilde bir sanayi tesisinin kurulmasına öncülük etmek yer almaktadır. Yine banka o dönemde yaygın olan ve yurt dışında çalışan işçilerin tasarruflarının değerlendirilmesini amaçlayan işçi ve halk şirketlerini desteklemiştir. Banka, faizin getirdiği olumsuzlukları gidermek üzere, sermaye ortaklığı ve faizsiz kredi esaslarına göre kurulmuştur.

 Bu banka ile Türkiye’de ilk defa faizli sisteme karşı “kâr ortaklığı” üzerinde durulmuştur. Ancak iç ve dış ekonomik ve siyasi şartlarla ideolojik tutumlar buna fırsat vermemiştir. Kurumun faizli veya faizsiz metotları tercihi Yönetim Kuruluna bırakıldığından, daha sonra çalışmaları tamamen faizli işlemlere çevrilmiş ve banka daha çok proje değerlendirme bürosu gibi çalışan yatırım ve kalkınma bankasına dönüşmüştür. 24 Ocak 1980 kararları sonrasında Türkiye Kalkınma Bankası A.O. adını almıştır.

 

PROF DR NECMETTİN NERBAKAN’IN ERZURUM’DA AĞIR SANAYİ YATIRIMLARI

BAŞBAKAN YARDIMCISI VE BAKANLIKLAR ARASI EKONOMİK KURUL BAŞKANI PROF. DR. NECMEDDİN ERBAKAN ‘IN ERZURUM VE İLÇELERİNDE ÇALIŞMALARINI BAŞLATTIKLARI BÜYÜK SANAYİİ YATIRIMLARI İLE İLGİLİ BÜLTEN.

1974 yılında koalisyon ortağı olup Başbakan Yardımcısı olarak görev aldığı ilk günlerde “Türkiye’de fabrikaların yalnız iki üç ilde toplanmış olması doğru değildir. Biz bu dengesizlikleri gidermeyi vazife biliyoruz. Yurdumuzu bütünüyle kalkındırmak hedefimizdir. Bunun için biz inşallah  HER İLDE FABRİKA KURACAĞIZ “ diyen Prof Dr Necmeddin Erbakan’ın her ilde ve birçok ilçede mutlaka temelini attığı fabrikası vardır.

İşte 1974-1977 yılları arasında Erzurum’da temeli atılan ve tamamlanan fabrikalarda bu yıllarda Türkiye genelinde başlatılmış Ağır Sanayi çalışmalarının bir parçası niteliğindedir. 29-30 Temmuz 1976

Yeniden Büyük Türkiye’yi kurmak, manen ve maddeden kalkınmış lider ülke haline getirmek için yurt çapında başlatılmış bulunan milli güçlü yaygın süratli kalkınmanın temelini teşkil edecek temel ağır sanayi yatırımlarından dördünün de temeli 20-30 temmuz 1976 tarihlerinde muhterem devlet başkanı  PROF. Dr. NECMEDDİN ERBAKAN  tarafından Erzurum ve ilçelerinde atılmıştır. Ayrıca Erzurum ve ilçelerinde 2000 adet halı el tezgahı dağıtılarak el halısı dokuma çalışması yaptırılmıştır.

Yine Erzurum’da 1975 yılında başlanan 1978 yılında bitirilen organize sanayi bölgesi için 1.5 milyon m2 arazi, 48 milyon Tl lik bir yatırım ve 10.700 kişilik bir istihdam hedeflenmiştir.

Sanayi Mahallesinde bulunan Küçük Sanayi sitesi inşaatı da bu dönemde başlatılmıştır. 640 işyeri yapılması planlanmış. 46 milyon tl bakanlık kredisi hazırlanmıştır. Temeli atılmış ve yapılmıştır.

Erzurum Organize Sanayi Bölgesi bu dönemde başlatılmıştır.

Temeli atılacak tesislerle ilgili ekonomik, teknik, sosyal ve mali bilgiler özet olarak aşağıda belirtilmiştir.

 

1.PASİNLER TESTAŞ ERZURUM ELEKTRONİK SANAYİ FABRİKALARI.

Elektronik alet ve parçalar elektro mekanik devre elemanları ve kompenetler imal edecek Pasinler TESTAŞ Türkiye elektronik sanayi fabrikası 1000 dönümlük bir arsa üzerinde kurulmaktadır. Burada anahtar, buton bağlantı elemanı, baskılı devre, modüller, askeri telsizler üretilecek.

Tesislerin takribi yatırım tutarı 290 milyon TL olacaktır. Bu tesislerde 800 kişiye istihdam imkanı sağlanacaktır. Bu fabrikada istihsal edilecek mallar büyük bir ithal ikamesi sağlayacağı gibi ihracatı da geniş çapta mümkün olacaktır.

Doğu Anadolu’nun gerçek kalkınmasını sağlamak için bir üniversite şehri olan Erzurum’da ağır sanayinin büyük bir kolu olan Elektronik sanayi tesislerinin kurulması TESTAŞ Türk elektronik sanayi ve ticaret A.Ş. ne çok kıymetli bir vazife olarak verilmiştir. 30 Temmuz 1976 Cuma günü temeli atılmıştır.

 

2- ERZURUM TESTAŞ ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI FABRİKASI

Erzurum-Çat karayolunun Erzurum’a 7 km. uzaklıkta 380 dönümlük arazi üzerinde yer alan  435 milyon Tl lik bir yatırımla 1600 kişilik istihdam yapılacaktı. Bu fabrikada elektronik devre elemanları tesislerinde pasif devre elemanları, yeni karon, metal, değişken dirençler, seramik, tantalum, polyester ve  kağıt kondansatörler imalatı yapılacaktı. İnşaat ihalesi yapılmış. Kuruluşun temeli Türkiye Elektronik Sanayiinin yetkililerince atılmıştır (TESTAŞ) (Şekil 2). İnşası 1979 yılında tamamlanan binalar ve ekleri kamu iktisadi kuruluş­ları tarafından Doğu Linyitlerine devredilmiştir. Kuruluş içerisinde devamlı 214 işçi çalışmakta olup, bölgedeki işçilerin tamamı 2236 dır.

 

3.İSPİR SÜMERBANK DERİ VE AYAKKABI FABRİKASI

Sümerbank’ın o yıl yapacağı 13 sanayi tesisi içinde yer alan 3 ayakkabı derisi fabrikasından birincisi İspir deri-ayakkabı fabrikasıdır. Bu tesis 1976’da temeli atıldıktan 1,5 yıl sonra hizmete girmesi beklenmektedir. Bölgedeki hayvan derisi burada işlenecek ve ayakkabı üretilecekti. Yılda 600 bin büyükbaş hayvan derisi işlenecekti.

Otomatik alternatif metin yok.

Bu fabrika memleketimizin ihtiyacı olan ucuz, sağlam, temiz, sıhhi, ayakkabıyı seri imalatla gerçekleştirmek için Sümerbank’ın tecrübesinden istifa edecektir.

İspir Deri ve Ayakkabı fabrikasının ana büyüklüleri şöyle olacaktır:

Sabit yatırım  50.000.000 TL    İşletme sermayesi    40.000.000 TL

Toplam yatırım   90.000.000 TL     İstihdam imkanı 349 kişi    İmalat kapasitesi  1.440.000 çift  yıl ayakkabı

A] PVC tabanlı iskarpin 1.080.000 Çift Yıl    B]Hazır taban kösele iskarpin 360.000 Çift Yıl

Katma değer 101.550.000 TL    30 Temmuz 1976 Cuma günü temeli atılmıştır. Makine ihalesi yapılmıştır.513 işçi çalışması öngörülmüştür. Uzun yıllar boş tutuldu. 1996 yılında kapatıldı.

Ancak alan şirket, makine alımı için kredi bulamadığı belirtildi. Mahkeme kararıyla fabrika, Sümer Holding'e devredildi. 750 milyara Altay Koll. Şti.’ne satılıp özelleştirildiği, satın alan şirketin devletten 3 trilyon kredi kullandığı da belirtiliyor. Şimdi ise üniversite binası olarak kullanılıyor.

 

4.TORTUM SÜMERBANK ŞAYAK FABRİKASI

Sümerbank’ın 13 yeni yatırımından birisi de Erzurum Tortum’da gerçekleştireceği Şayak fabrikasıdır.

Doğu Anadolu ve bilhassa Erzurum’un soğuk ikliminde milletimizin giyim ihtiyacını [sıhhatini muhafaza bakımından şayak kumaşlı [yün ipliği] giderebilmesi için bu fabrika kurulmaktadır. Yatırım tutarı 426.000.000 TL   İstihdam imkanı 796 kişi istihdam edilecek.  Yıllık net kar 25.100.000 TL . Görüldüğü gibi Sümerbank’ın bu yün ipliği ve kumaş imalat fabrikaları yarım milyara yaklaşan büyük bir tekstil imalatı yatırımıdır. Makine ihalesi yapılmıştır. 30 Temmuz 1976 Cuma günü temeli atıldı. 1979 da tamamlandı.

Otomatik alternatif metin yok.

Ancak proje daha sonra  'halıcılık atölyesi' olarak değiştirildi. 1986'da özelleştirildi. O'skar Ticaret ve Sanayi A.Ş.'ne 5.9.1986 tarihinde satışı yapılmış bulunmaktadır.3 trilyon gibi bir rakama özelleştirildi. Alan şirketin 9 trilyon devlet kredisi kullandığı belirtiliyor. 300 işçi çalıştırılarak, 'halı ipliği' üretilecekti. 1988'de üretime başlandı. Sermaye yetersizliği bahane edilerek kısa sürede kapandı. Sümer Holding, fabrikaya el koydu.

 

5.AZOT SANAYİ T.A.Ş ERZURUM BALKAYA AMONYAK VE GÜBRE FABRİKALARI

1977 yılı içinde Erzurum İlinin Oltu İlçesi Yol boyu köyü sınırları içinde bir adet «Amonyak ve sentetik gübre fabrikası»- temeli atılmıştır. Ancak TKİ'den alman bilgilere göre bölgede, görünür: 110 CCG ton, muhtemel : 3 700 CC0 ton, mümkün: 14 99G 000 ton, toplam 18 800 000 ton rezerv olduğu belirtilmiştir.

Görüntünün olası içeriği: 2 kişi

Kuruluşun ismi: Azot sanayi T.A.Ş.  Projenin ismi: Erzurum balkaya amonyak ve gübre tesisi

Peroje’nin gerekçesi: Türkiye’nin 10 yıllık gübre talebinin yurt içinden karşılanması

Üretilecek mallar amonyak, nitirik asit, kalsiyum amonyum nitrat [CAN.½ 32 N ] amonyak nitrik asit CAN [½32 N]üretilecek Miktar243000t yıl 90 gün 445.500 yıl 1650 594.000 yıl 2200

Kuruluş yeri Erzurum-Balkaya    Projenin yatırım tutan 2.433.719.000 TL Projenin faydalı ömrü: 12,5 Yıl

6. DUMLU YAPAĞI TİFTİK HAZIR GİYİM FABRİKASI

İnşaat tamamlanmıştır. Sümerbank Genel Müdürlüğünün bağlı kuruluşu Yapağı ve Tiftik A.Ş. Genel Müdürlüğüne ait bulunan proje 1977 yılında Yapağı Yıkama Yün îpliği Tesisi olarak Kamu Yatırım Programına alınmıştır. Yünden iplik ve battaniye üretimi amacıyla kullanılmakta istenmiştir. Bina uzun süre atıl kalmıştır. 1986’da özelleştirildi. Seramik fabrikası yapılmak istenmiş fakat yapılmamıştır. Şu an da su fabrikası ve Kızılay deposu olarak hizmet vermektedir.

7- PASİNLER TÜTÜN-SİGARA FABRİKASI

Bu fabrikanın da inşaatı tamamlanmıştır. 100 bin m2 alana yapılmıştır. 1975'te temeli atıldı. 209 işçiyle yılda 2 bin 500 ton sigara üretecekti. Devlet 70 milyon dolar harcadı. 1980 yılının son aylarında mevcut sigara fabrikalarının kapasite kullanım oranlarında meydana gelen artışların sonucu yurt içi sigara talebi tamamiyle karşılanmıştır. Bu nedenle 1982'de Erzurum Pasinler Sigara Fabrikası yavaşlatılmış projeler kapsamına alınmıştır. Bu yüzden açtırılmamıştır. 1985 yılında Kızılay Genel Başkanlığı, Erzurum Pasinler Sigara Fabrikasının inşaatının depo olarak kullanılması talebi ile DPT Müsteşarlığına başvurmuştur. Uzun süre boş kalmış sonra özelleştirilmiştir. 1985’te özelleştirildi. Satın alan kişi fabrikadan demirleri söküp tırlarla hurda fabrikasına satışa götürmüştür. Alvar da muhtarlık yapan bir bayan buna engel olmaya çalışmıştır.

1987'de Özelleştirme Yüksek Kurulu, kürk hayvanı üretmesi için bir şirkete sattı. 1991'de 1785 vizon, 50 mavi tilki kürkü üretti. Ancak fabrikayı sel basınca kürk işi de hayal oldu.

8- ILICA TARIM ALET MAKİNALARI FABRİKASI

Bu fabrika da tamamlanmış uzun yıllar tarım aletleri üretimi yapmıştır. Binlerce işçiye iş kapısı olmuş birçok vatandaş buradan emekli olmuştur. Remork ve pulluk üretmiş. İtalyanlarla birlikte Traktör üretilmesi istenmiş fakat başarılamamıştır. Burada da işçi fazlalığı yüzünden zarar ettirilmiştir. 2000 yılında kapandıktan sonra uzun süre boş kalmıştır.

Erzurum'da Necmettin Erbakan'ın Başbakan Yardımcılığı döneminde 'ağır sanayi hamlesi' diye 1976'da temeli atılan ve 10 yıl önce Başbakanlık Özelleştirme İdaresi tarafından kapatılan Zirai Donatım A.Ş.'ye ait Erzurum Tarım Alet Makinaları İşletmesinin binaları çağrı merkezi, arazisi ise sanayi tesisi kurulması için satışa çıkarıldı. Kentte sanayi sektörünü canlandırmak isteyen Organize Sanayi Bölgesi (OSB) yönetimi, altyapısını tamamladığı arazi ve binaları yatırım yapmak isteyenlere taksitle satacak. OSB Müdürü Selman Kişioğlu, 23 parsel olarak belirledikleri arsaları 30 ay vadeyle taliplilere vereceklerini söyledi.

9-ILICA SÜT VE MAMÜLLERİ FABRİKASI

1977 yılında açılmıştır. Uzun yılar hizmet vermiştir.  Sonraki yıllarda aşırı işçi çalıştırılması yüzünden fabrika zarar ettirilmiş satılmıştır. 1987 yılında özelleştirilmiştir.

Bu Fabrikalar ne oldu?

24 Ocak 1980 Kararları ile ülkemizde fabrikalar ve işletmeler için ilk defa özelleştirme kararı alınmıştır. 24 Ocak 1980 tarihinde kamuoyuna açıklanan ve ekonomide köklü ve yapısal dönüşümleri içeren ekonomik istikrar programı ile, KİT’lerdeki uygulamaya paralel olarak tarım ürünleri destekleme alımları sınırlandırılmış, dış ticaret serbestleştirilmiş, yabancı sermaye yatırımları teşvik edilmiş, kâr transferlerine kolaylık sağlanmış, ithalat kademeli olarak serbestleştirilmiştir.

Erbakan Hoca'nın fabrikaları ile ilgili görsel sonucu

Türkiye’de 1983 yılından sonra gündeme gelen özelleştirme programına yönelik ilk hukuki düzenleme, 1984 yılında çıkarılan ve kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunlara ait tesislere, hisse senedi ihracı yoluyla gerçek ve tüzel kişilerin ortak olabilmesine veya bu tesislerin işletme hakkının belli sürelerle devrine olanak tanıyan 2983 sayılı kanunla getirildi. Daha sonra 1986 yılında çıkarılan 3291 sayılı kanunda, kamu kuruluşlarının özelleştirme kapsamına alınması ve uygulanmaların yürütülmesine ilişkin esaslar belirlendi.

1986 yılında başlayan özelleştirme uygulaması ile bu fabrikalar zarar ettiği gerekçesi ile tamamlanamayanlarda arazi fiyatına ve malzeme fiyatına yabancılara bir kısmı da yerli firmalara yani özel sektöre devredilmiştir. Bu işletmeleri alan firmalarda buraları işletmek yerine kapatılmalarına sebep olmuşlardır.

Erbakan Hoca'nın fabrikaları ile ilgili görsel sonucu

Türkiye’de 1986 yılından başlayarak 1996 yılı sonuna değin 157 kuruluş özelleştirme kapsamına alınmıştır. Bu kuruluşlardan bir bölümü, 233 sayılı KHK kapsamında tamamı kamuya ait KİT statüsündeki kuruluşlardır. 1986 yılından 1996’ya kadar gerçekleştirilen özelleştirme uygulamalarının toplam tutarı 66,4 trilyon TL (3,1 milyar $) düzeyindedir.

Bugüne kadar Erzurum’da işsizliği önleyecek yatırımı yapan Milli Görüş’ün Lideri Prof.Dr. Necmettin Erbakan Hocamın koalisyon ortağı olduğu hükümetler döneminde, atılan fabrika temelleri ve açılan tesisler işsizliği ortadan kaldıracak göçü de önleyecek boyuttaydı.

İşsizliğe çare olacak ve yerel kalkınmayı sağlayacak birçok işletme ve fabrika hayata geçirilirse idi, bugün çalışılıyor olsaydı Erzurum’un yoksuzluğundan, işsizliğinden ve göçünden söz ediliyor olmayacaktı.

Kaynakça: Yusuf Ziya Türk, Türkiye’de Özelleştirme Uygulamalarının Analizi, Kalkınma Bakanlığı İnternet Sayfası

http://www.esam.org.tr/pdfler/Prof.%20Dr.%20Necmettin%20Erbakan/1976%20A%C4%9F%C4%B1r%20Sanayi-Prof.%20Dr.%20Necmettin%20Erbakan.pdf

https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d17/c014/b072/tbmm170140720088.pdf