Orhan Bey veya Orhan Gazi ( 1281, Söğüt – Mart 1362, Bursa), Osmanlı İmparatorluğu'nun ikinci padişahı. 1326 ile 1359 yılları arasında beylik yapmıştır. Babası Osman Gazi'den 16.000 km2 olarak aldığı devleti, oğlu I. Murad'a 95.000 km2 olarak bırakmıştır.

Osmanlı Beyliği'nin kurucusu Osman Gazi ve Malhun Hatun'un oğludur. Sarışın, uzun boylu ve mavi gözlü, halk tarafından çok sevilen, ulemaya saygılı, merhametli bir hükümdar olarak tanımlanır. Sık sık halkın arasına karıştığı, ve dertlerini dinlediği söylenir. Babası Osman Gazi'nin vefatı üzerine 1326'te bey olmuştur. Orhan Bey'e dinin kahramanı manasına gelen Şücaeddin lakabı verilmiştir. Ölüm tarihini 1359, 1360, 1361 ve 1362 gösteren kaynaklar da vardır.

Bursa, İznik, İzmit ve Gemlik onun zamanın da fethedildi. Ayrıca ilk Rumeli topraklarına geçilerek bir çok kabilenin fethi gerçekleştirildi. Anadolu’da Karesi beyliği Osmanlıya ilhak edildi. Ankara ele geçirildi. Bursa başkent yapıldı.

Erkek çocuklar
Süleyman Paşa
Şehzade Murad
Şehzade İbrahim
Şehzade Halil
Şehzade Kasım
Şehzade Eyüp

Kız çocukları
Fatma Hatun
Hatice Hatun

Yenilikleri ve düzenlemeleri

Devlet alanında

Orhan Bey Osmanlı Beyliği'ni yeni yasalar ve düzenlemeler sayesinde devlet yapmıştır. İlk kez vezir ataması bu dönemde yapılmıştır. İlk kadı ve subaşı atamaları bu dönemde yapılmıştır. Sancaklara kadılar gönderilmiştir. Divan Örgütü kurulmuştur. Vakıf sistemi, adli teşkilat kurulmuştur.

Askerlik alanında
Yaya ve müsellem olarak ilk düzenli Osmanlı ordusu kurulmuştur. İlk donanma çalışmaları yapılmıştır ve Osmanlı Devleti gücüne güç katmıştır.

Ticaret ve Ekonomi alanında
Orhan Gazi, babası Osman Gazi'nin 699/1300 yılı civarında Eskişehir'de çıkardığı ilk Bac kanunundan sonra, Bursa'da Osmanlılar'ın en eski ticarî kanunu olan 21 maddelik ilk İhtisab Kanunnamesini çıkarmıştır[. Sonraki İhtisab kanunnamelerinde yer alan bazı maddelerin nüvesini de içeren bu küçük kanunnamede, Bursa'daki ehl-i hirfet ve dükkânların ödeyeceği Bac miktarlarını belirleyen maddelerin yanı sıra, ilk defa şarap satıcıları, kalaycılar ve hamam işletmecilerinin işletim ve üretim standardını tespite yönelik birtakım kriterlere de yer verilmiştir. Kanunnamede genel çerçevede Osman Gazi'nin Bac kanununda belirlediği 2 akça bac bedeli korunmuş; "kilinder", "lidre" (libre) gibi ölçü birimlerinin o dönemdeki varlığı ve Orhan Bey zamanında Bursa'daki esnafın hangi sınıflardan ibaret olduğu da önemli birer tarihî veri olarak ortaya konulmuştu


Orhan gazinin Süleyman paşa, Murad, İbrahim, Halil, Kasım ve Fatma isimli çocukları vardı. Bunlardan Murad kendisinden sonra padişah oldu.

İkinci Osmanlı sultanı olan Orhan gazi sarı sakallı,uzun boylu,yumuşak huylu ve merhametli bir insandı.Fakirleri sever, ilim adamlarına hürmet gösterir, adalet hususunda titiz davranırdı. Fethettiği topraklarda Hrıstiyan ahaliye gösterdiği adilane tavırları sebebiyle çok sevilirdi.

Üstün bir askeri dehaya sahip olduğu, kazandığı zaferlerden anlaşılmaktadır.

1360 yılında 71 yaşında vefat etmiş,babası Osman gazinin türbesi yanına defnedilmiştir. Kabri civarında eşinin,çocuklarının ve torunlarından bir kısmının da mezarları bulunmaktadır.